भारतका चर्चित आध्यात्मिक गुरु स्वामी विवेकानन्दको ४ जुलाई १९०२ मा ३९ वर्षको उमेरमै निधन भएको थियो । तर, छोटो उमेरमै पनि उनले भारतीय वेदान्त दर्शन र योगलाई पश्चिमा विश्वमा फैलाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेले । विश्वभरका करोडौँ मानिसमा सकारात्मक प्रेरणा भर्ने विवेकानन्दले जीवन व्यवस्थित बनाउन दिएका केही सुझाव यस्ता छन् :
आत्मविश्वास : आफू र आफ्नो क्षमतामा विश्वास गर्नुस् । चुनौतीसँग लड्नका लागि भित्री सामथ्र्य र कठोरता विकास गर्नुस् । आफ्नो क्षमतालाई बुझेर दक्षता अभिवृद्धि गर्नुपर्छ । जब तपाईंलाई आफ्नो बलियो पक्ष थाहा हुन्छ, तब कुनै पनि क्षेत्रमा आफ्नो विज्ञता कति छ भन्ने प्रस्ट थाहा हुन्छ र तपाईंमा आत्मविश्वास बढ्छ ।
सकारात्मक सोच : सधैँ सकारात्मक सोच्नुस् । कठिन समयमा आशावादी रहनुस् । मानवसँग भएको सबैभन्दा ठूलो स्रोत नै मस्तिष्क हो । नकारात्मक सोचले यसलाई कमजोर बनाइदिन्छ । तपाईंले जे सोच्नुहुन्छ, त्यही बन्ने हो । त्यसैले सकारात्मक सोच्न जरुरी छ ।
अनुशासन : आत्मअनुशासनको अभ्यास जीवनका हरेक पक्षमा गर्नुस् । विचार, कदम र बानी अनुशासित हुन जरुरी छ । यसले सफलता र व्यक्तिगत विकासमा सहयोग गर्छ ।
सेवाभाव : समाजको हितका लागि सोच्नुस् । स्वार्थरहित भएर गरिएको सेवाले दयाभाव र लगावलाई बढावा दिन्छ ।
निरन्तरको ज्ञान : पढ्न कहिल्यै नछाड्नुस् । ज्ञान र आत्मसुधार व्यक्तिगत तथा बौद्धिक विकासका लागि महत्वपूर्ण छ ।
शारीरिक स्वास्थ्य : आफ्नो शरीरको अध्यान दिनुस् । यसका लागि अभ्यास र सन्तुलित भोजन आवश्यक छ । समग्र खुसी र सफलताका लागि शारीरिक रूपमा स्वस्थ रहन जरुरी छ ।
नडराउनुस् : हरेक चुनौतीलाई साहसपूर्वक सामना गर्नुस् । कठिनाइको धैर्य र प्रतिबद्धताका साथ सामना गर्नुस् ।
आध्यात्मिक विकास : ध्यानका लागि समय छुट्याउनुस् । यसले भित्री शान्ति दिलाउँछ, मस्तिष्कलाई स्पष्ट गर्छ र आध्यात्मिक विकासमा सहयोग गर्छ । जीवनको गहिरो अर्थ र लक्ष्य खोज्नुस् । आफूलाई भित्रैदेखि चिन्ने प्रयास गर्नुस् । बाहिरी दुनियाँमा निर्भर रहनुभन्दा लक्ष्य हासिल गर्नका लागि आफ्नै प्रयास र क्षमतामा निर्भर रहनुस् । स्पष्ट योजना बनाउनुस् । आफ्ना भावनालाई अरूको प्रभाव वा दबाबविना नै स्वस्थ रूपमा अभिव्यक्त गर्ने कला सिक्न जरुरी छ ।
(विवेकानन्दको बिचारमा आधारित लेख नयाँ पत्रिका दैनिकबाट साभार)
