‘कटवाल प्रकरणमा मैले नै एमालेमा तरङ्ग ल्याएको हुँ’ – Hamropalika
प्रदेश रास्वपा सभापति एवं गृहमन्त्री लामिछानेद्वारा लारुम्बाको चुनावी सभामा सम्बोधन,कांग्रेस प्रतिपक्षमा पुगेपछि बर्बराउन थालेको आरोप प्रदेश इलामबासीका समस्यामा सधैं साथ दिइरहेको छु: कांग्रेस उम्मेदवार खड्का प्रदेश वर्तमान सत्ता गठबन्धन माघ कट्दैनः कांग्रेस महामन्त्री गगन थापा जीवनशैली बैशाख १५ गते कांग्रेसलाई सबैले मतदान गर्छनः महामन्त्री बिश्व प्रकाश शर्मा प्रदेश इलामको गोर्खेमा स्वास्थ्य शिविर हुँदै, ३५ सयमा ‘होलबडी जाँच प्रदेश पहिचानवादी उम्मेदवार डकेन्द्रसिंह थेगिमको मंगलबारेमा चुनावी सभा प्रदेश वैशाख १५ मा हुने इलाम क्षेत्र नं. २ को उपनिर्वाचनको तयारी तीव्र प्रदेश आचारसंहिता विपरित इलाममा दुर्गा प्रसाईंको ‘नो भोट’ अभियान पर्यटन इलामको फिक्कलमा २ दिने सडक महोत्सव शुरु पालिका विशेष ‘इलम इलाम’ अवधारणसहित कांग्रेस उम्मेदवार खड्काका यी हुन् ८ मुद्दा
Hamropalika menu advertisement

‘कटवाल प्रकरणमा मैले नै एमालेमा तरङ्ग ल्याएको हुँ’

  • प्रकाशित मितिः April 21, 2024
  • hamro_palika

म त्यसबेला (कटवाल प्रकरणका बेला) काग्रेस संसदीय दलको नेता थिएँ । त्योबेला पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड बहुमत लिएर आएका प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो । त्यही संसदबाट, पशुपतिनाथका पुजारी प्रकरणदेखि लिएर सेनापति रुक्माङगत प्रकरणसम्म पुग्दा प्रचण्डले राजीनामा गरेर हिँड्न पर्‍याे ।

कसले पार्‍याे  त्यो ? सबैले मानिसकेका थिए । गिरिजाबाबुले मानिसकेको प्रमाण दिउँ ? सुजाताले गएर भनिदिनुभयो संसदीय दलमा, यो खड्का (खुमबहादुर खड्का) र कटुवाल (रुक्माङ्गत कटुवाल) को के मतलब हामीलाई ? बोलेकै हो नि संसदीय दलमा गएर । त्यो कसले बोल्या ?

झलनाथ (तत्कालीन नेकपा एमालेका अध्यक्ष) जी सेनापतिबाट कटवाललाई हटाउने स्वीकृति दिएर चीन गएकै हो । उपेन्द्र यादवले समर्थन गरेकै हुन् । त्यतिखेरका प्रमुख नेता भनेका सबैको सहमति लिएर प्रचण्डले सेनामा हात हालेको हो ।

म नै त्यो मान्छे हो, जसले, दलको नेता थिएँ । एकैचोटि उठेर ए, भर्खर वनबाट आएको तपाँई सेनामा हात हाल्ने ? सत्ता कब्जा गर्न खोजेको ? यो मान्दिनँ भनेर निस्कनेवित्तिकै एमालेमा पनि तरङ्ग उठ्यो । एक बाबा हो, सत्ता कब्जा गरेपछि हाम्रो पनि टाउको काटिन्छ । कम्युनिस्टले कम्युनिस्टलाई काटेको इतिहास छ संसारमा । उनी (एमाले नेता) हरु पनि बल्खुमा गएर बैठक गर्न थाले र यता मैले १७ पार्टी लिएर सिंहदरबारमा मिटिङ गरेँ । पछि फोनमा कुरा गरेर तिमीहरु पनि सबै आओ, हाम्रो पनि कुरा मिल्दै छ भनेर फेरि बल्खुमा गए १८ पार्टी ।

ईश्वर पोखरेलहरु जान मानेनन् । यही केपी ओली र विद्या ( राष्ट्रपति) मसँग जान तयार भए । यिनलाई लिएर राष्ट्रपति (रामवरण) कहाँ गएँ । राष्ट्रपति थुरथुर । न सचिवले कलम चलाउँछ, न कुनै कर्मचारी त्यहाँ थिए । कोही पनि थिएन । केही पनि थिएन रामवरणको हालत त्यहाँ ।

हामी पुगेर हेर्नुस् संसदको बहुमत, तपाँई परमाधिपति, लेख्नुस् भनेपछि सचिव आए । संसदको सबै बहुमत भनेपछि संसदमा चिठी पुर्‍याइयो । राति १२ बजेपछि ‘टेकओभर’ भइहाल्थ्यो । ‘टेकओभर’ भएको भए के हुन्थ्यो थाहा छ ? त्यति ठूलो महत्वकांक्षा लिएको शक्तिले के गथ्र्याे ? त्यो अवस्थाबाट प्रजातन्त्रलाई बचाएको हो ।

हरेक कुरामा लोकतन्त्रभन्दा बाहिर जान नदिन धेरै ठूलो संघर्ष भएको छ । धेरै ठूलो लडाइँ भएको छ ।

मलाई थाहा छ, गिरिजाबाबुले १२ बुँदे विस्तृत शान्ति सम्झौता गरेर आउनुभयो भारतबाट । १२ बुँदे शान्ति सम्झौता भएपछि माओवादीको सेना एकातिर, हतियार अर्कोतिर, पार्टी अर्कोतिर अलग–थलग भएको हो ।

म शान्ति मन्त्री थिएँ । १० वटा पार्टीको संयोजक थिएँ । झलनाथ खनाल, लीलामणि पोखरेल, ऋषि कट्टेललगायत १० जना थियौं । शान्ति सम्झौताको अन्तिम दिनमा बिहान सबेरै गिरिजा बाबुकोमा पुगेँ । प्रचण्ड पनि पुग्नुभएको रहेछ ।

मलाई देख्नेवित्तिकै प्रचण्डले ‘ए रामचन्द्रजी तपाईंले यो शान्ति सम्झौता कुन मुलुकको नमुनाको कुरो गर्नुभयो ? त्यो पढेपछि त मेरो अंगअंग घोच्यो, रातभरि निद्रा लागेको छैन’ भन्नुभयो ।

मैले तपाईले कुन देशको नमुनाको क्रान्ति गर्नुभएको थियो, त्यही देशको नमुनाको हो भनेर भनेँ । दिगो शान्ति, मानवअधिकारको रक्षा र लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यताको स्वीकृति जस्ता विषय रहेको थिए । यस्तो भनेपछि प्रचण्ड चुप लाग्नुभयो । त्यसपछि बल्ल गिरिजाबाबुले मलाई वार्तामा बस्नुस् भन्नुभएको । त्यो दिनसम्म मलाई त्यस्तो भन्नुभएको थिएन ।

दिनभरि र रातिसम्म धाराका धारा छलफल गर्दै पास गर्दै गयौं । एउटा धारामा गएपछि बाबुराम भट्टराईले मान्नुभएन । त्यो थियो– बाहिर भेटिएका हतियार दण्डनीय हुने । यस्तो कुराले आफूहरुलाई अपमान हुने भट्टराईको कुरा थियो । कन्टेनरमा हतियार राख्ने, क्यान्टेनमेण्टमा उनका सेना राख्ने र बाहिर भेटिएको हतियारलाई कारबाही गर्ने भन्ने विषयमा कुरा मिलेन । फेरि बल प्रयोग गरेरै सत्ता कब्जा गर्ने कुरा बाँकी राखेरै आएको हो ? मैले भनें ।

त्यसपछि उनीहरु उठेर गए । वार्ता भंग भयो एकछिनका लागि । एक घण्टापछि कहाँ–कहाँ पुगेर आउनुभयो र ल ल हुन्छ भनेपछि शान्ति वार्ता भयो । यस्ता धेरै कुरा छन् । प्रजातन्त्र जोगाउन पाइला पाइलामा लडाईं गर्नुपरेको छ ।

कांग्रेसलाई कसरी स्वच्छ छविको बनाउने ?

‘अहिले पार्टीमा लडाईं–वास्तवमा पार्टीलाई पद्दतिबाट अगाडि बढाउने कि नबढाउने ? प्रजातन्त्रको मसिहा बनेको कांग्रेसले आफैँमा एउटा प्रजातान्त्रिक संस्कार र व्यवहार र आचरणलाई अगाडि बढाउने कि लाटलुट, हाटहुटमा लेनदेनमा जसरी हुन्छ कब्जा गर्ने । अहिले यसैको लडाईं हो ।

नेविसंघ, ७५ वटै जिल्लाका कमिटिले चुनेका प्रतिनिधि, सारा कलेजहरुबाट चुनिएर आएका प्रतिनिधि एकतिर छन् । अनसन बसेर थपिएका सात सय अर्को प्रतिनिधि हालेर आएको नेविसंघ यसको धरातल कति मजबुत थियो । त्यसले अर्को चुनाव गर्ने स्थिति नै दिएन । मेरो एउटै नारा थियो– नेविसंघको अधिवेशन सुनिश्चित हुनुपर्छ । नेविसंघ स्कुल र कलेजमा हुनुपर्छ ।

यो पार्टीलाई समयद्ध ढङ्गले चलाऔं । सबैको अधिवेशन समयमै हुनुपर्छ । पार्टीको अधिवेशन भएको चार बर्ष बित्न लाग्यो । कार्यतालिका चाहियो भनेर माग गरियो । महासमितिदेखि नै यो कुरा भन्दै आएको थिएँ ।

महाधिवेशनका लागि कम्तिमा एक बर्ष जतिको समय लिन्छ, तह तहका चुनाव गराउँदा । यस्तो प्रस्तव गर्दा ल ल सल्लाह गर्दै गरौं भनेर उता गएर बैठक बसेर निर्णय गरिहाल्दा हामी बहिष्कारमा परेको हो कि बहिष्कार गरेको हो । त्यहाँबाट पार्टीभित्र अलिकति द्वन्द्व भयो ।

एकैपटक धारा निलम्बन गर्ने महाधिवेशन सार्वजनिक भयो नि । कार्यतालिकामा पनि हिमालमा टिकैन नसकिने, तराईमा खुला छातीले हिँड्नै नसकिने बेला चुनाव गर्ने भनिएका कारण हामीले धरामा पारियो भन्यौं । अहिले पार्टीको अधिवेशनको मिति उही तर, अरु तहको चुनावमा हेरफेर गर्नेगरी सहमति भएको छ । र हामी सहमतिमा गएका छौं । कुनै भागवण्डामा सहमति भएको होइन । वास्तवमा मलाई भागवण्डामा विश्वास छैन ।

तर, एउटा कुरा भनौं– हल्लैहल्लामा राजनीति हुँदैन । राजनीतिमा एक किसिमले पावर सेयरिङ अनिवार्य तत्व हो । पावर सेयरिङ त हुन्छ हुन्छ । तर, भल्गर किसिमले पावर सेयरिङको कुरा आउँछ त्यसमा मेरो अभिरुची छैन । मेरो त्यो मूल्य होइन । मेरो मूल्य त सिस्टममा लैजाऔं भन्ने हो । संस्थालाई ठीक ढङ्गले समयमा अधिवेशन गरौं । समयमा चुनाव गरौं, जसले विश्वास आर्जन गर्न सक्छ, त्यसले नेतृत्व पाउन पर्यो नि त । त्यसलाई अनेकथोक गरेर हस्तक्षेप गर्ने ? कहिले पैसाको हस्तक्षेप, कहिले केको हस्तक्षेप । यो सबै हस्तक्षेप हुँदैन, त्यति मात्रै हो मेरो लडाईं ।

हस्तक्षेप गरेर अधिवेशन नगराउनुको परिणाम गलत तरिकाबाट रिजल्ट निकाल्नुको परिणाम अहिले भोग्नुपरिरहेको छ । हिजो क्रियाशील सदस्यता छानविन समिति बनाउने कुरा मञ्जुर भयो । पारदर्शी ढङ्गले व्यवस्थित कार्यतालिका बनाउने कुरा मञ्जुर भयो ।

मैले सधैँ लडाईका लागि लडाइ, झगडाका लागि झगडा गर्न खोजेको होइन नि पार्टीमा । पार्टीमा निहुँ मात्रै खोज्ने त म होइन नि । मर्का परेको कुरालाई मात्रै मैले न्यायको लागि, पार्टीलाई सिस्टममा लानका लागि मात्रै खोजेको हो भनेर एकतामा गएर हिजोबाट हाम्रो बैठक मिलेर बसेको छ । अझै पनि कतिपय कुरा बाँकी छन् । २३ गते मिलाउने भनेको छ । अब त्यो के हुन्छ, थाहा छैन ।

तर, एउटा कुरा भन्छु– नेपाली कांग्रेसभित्र एकताको पक्षमा छु । म त त्योबेलामा पनि मध्यमार्गी कहलाएकै मान्छे त हो नि । म एउटा ‘एक्स्ट्रिमिस्ट’ त हुँदै होइन ।

यत्रो विपक्षीको सामुन्नेमा यो पार्टी प्रजातन्त्रका लागि एक्लो लड्नुपरेको छ । यसलाई बलियो कसरी बनाउने ? भन्ने मेरो प्रयास हो । यो प्रयासमा लागि नै रहेको छु । र, कांग्रेसलाई कसरी बचाउने ? कांग्रेसलाई कसरी स्वच्छ छविको साथ उभ्याउने ? जनताले पत्याउनपर्‍याे ।

आज राजा छैन, कोही छैन । जनताले भरोसा गर्ने कसलाई त भन्दा पार्टी नै हुन् । पार्टीमा कि कम्युनिस्ट कि कांग्रेस । कांग्रेस पनि भरोसायोग्य भएन भने जनता कहाँ जाने ? त्यसकारण, भ्रष्टाचारमुक्त नेपाल बनाउनपर्‍याे । विकृतिमुक्त कांग्रेस बनाउन पर्‍याे । यसो भयो भने लोकतन्त्र सुदृढ हुँदै जान्छ ।

प्रेस स्वतन्त्रताका लागि के गर्नपर्छ ? पार्टी सधै‌ं साथमा छ । कम्युनिस्टको इतिहास के हो ? ट्रेड युनियन आन्दोलनको भरमा सत्तामा पुग्छन् । सत्तामा पुग्नेवित्तिकै जुन भर्‍याङ चढेर आएको, त्यै भर्‍याङ फालिदिन्छन् । त्यही ट्रेड युनियनमाथि प्रतिवन्ध लगाउँछन् । कम्युनिस्टको चरित्रै त्यही हो । त्यो चरित्रसँग लड्ने हो हामीले । यो रुपमा बुझ्नुपर्छ ।’

(काठमाडौंको थापागाउँमा मंगलबार आयोजित एक कार्यक्रममा कांग्रेस नेता पौडेलको मन्तव्य)

TOP